Kent u de spelregels? (1)

Voor de clubspelers misschien een vreemde vraag. Natuurlijk kent ieder de loop van de stukken, wanneer wel en niet gerokeerd mag worden (hoewel vorig jaar op een toernooi een grootmeester daar nog de fout inging), dat het remise is bij een patstelling (dit in tegenstelling tot dammen), enzovoort. Maar toch, er zijn nog meer regels die door de FIDE (voor niet-ingewijden: de Internationale Schaakfederatie) zijn gesteld en door de KNSB zijn overgenomen. De meesten, en vooral zij die in een externe competitie spelen, weten dat bij het begin van de wedstrijd de telefoon uitgezet moet worden. Verder is het alom bekend en logisch dat je je tegenstander niet mag hinderen of afleiden (een berucht voorbeeld is de gedecolleteerde vrouwelijke grootmeester die in de laatste ronde beslist moest winnen om een plaats te veroveren voor een volgend toernooi ….). Maar weet ieder precies hoe de stukken verzet moeten worden, hoe remise moet worden aangeboden en hoe een partij moet worden opgegeven? En hoe moeilijk is het te bepalen of driemaal dezelfde stelling op het bord is verschenen? De FIDE-regels zijn te vinden op de site van de KNSB (KNSB/FIDE-spelregels).In deze rubriek zullen we een aantal van deze regels bespreken. Niet alle regels zullen in detail worden besproken; alleen die waarmee iedere schaker regelmatig in aanraking komt. Veel van deze regels betreffen ook de taak van de arbiter of wedstrijdleider.

Het uitvoeren van een zet

Hoe moeten stukken worden verzet? Stuk aanraken is stuk zetten, tenzij dit leidt tot een onreglementaire zet. In dat geval dient het te spelen of reeds gespeelde stuk op zijn oorspronkelijke plaats te worden teruggezet. Als met dit stuk wel een reglementaire zet mogelijk is, moet deze worden gedaan, ook al pakt deze zet nog zo slecht uit voor de speler. Ook het slaan van een vijandelijk stuk dient met één hand te worden uitgevoerd. Wordt eerst het eigen stuk aangeraakt, is de zet voltooid als het geslagen stuk van het bord is verwijderd. Besluit de speler het stuk toch niet te slaan, maar heeft hij het wel aangeraakt, maar nog niet van het veld verwijderd, mag hij van slaan afzien, maar is wel verplicht met het aangeraakte stuk te zetten. Wordt eerst het stuk waarvan de bedoeling is dit te slaan, aangeraakt, dan moet dit stuk ook worden geslagen. Slaan door met één hand het stuk dat geslagen gaat worden aan te raken en tegelijkertijd met de andere hand het stuk waarmee geslagen gaat worden, is dus niet toegestaan! En verder moet de klok altijd bediend worden met de hand waarmee de zet is uitgevoerd. Pas als de zet is uitgevoerd en de klok ingedrukt, mag de zet op het notatieformulier worden bijgeschreven. Het eerst noteren van een te spelen zet en pas daarna die of een andere zet uitvoeren en eventueel de al genoteerde zet corrigeren, is niet toegestaan.

Volgende keer zullen we ingaan op de wijze waarop de rokade moet worden uitgevoerd en wat de regels zijn als dit verkeerd wordt gedaan.


2. Het uitvoeren van een rokade